અમૃતવર્ષિણી વાવ

એક વાવ તરીકે અમૃતવર્ષિણી વાવ ખૂબ જ અનોખી છે, જેનું બાંધકામ અમદાવાદના કોટ વિસ્તારમાં કરવામાં આવ્યું છે. પાંચકૂવા, કે જેનો શાબ્દિક અર્થ જ પાંચ પ્રકારના કૂવા થાય છે, તેની નજીક આ વાવ સ્થિત છે. આ વાવને સામાન્ય રીતે ‘પાંચકૂવા વાવ’ અથવા ‘કાટખૂણી વાવ’ કહેવામાં આવે છે.

દેવનાગરી અને ફારસી ભાષામાં લખેલા શિલાલેખ મુજબ અમૃતવર્ષિણી વાવનું બાંધકામ લગભગ ઇ.સ.1723માં કરવામાં આવ્યું હતું, જ્યારે રઘુનાથદાસ હૈદર કુલી ખાનના દીવાન હતા. રઘુનાથદાસ 1720ના દાયકાની શરૂઆતમાં અમદાવાદ શહેરમાં તેમના રોકાણ દરમિયાન ગુજરાતના ગવર્નર હતા. મુઘલ સામ્રાજ્યના આ ગવર્નરે પરોપકારી કારણોસર આ વાવ બંધાવી હોવાનું જણાવવામાં આવે છે.

આ વાવનો અંગ્રેજી એલ (L) આકારનો પ્લાન એકદમ અસામાન્ય છે, જેમાં વાવના માળખાને ટેકો આપવા માટે મુઘલ કમાનોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. પગથિયાંઓની ત્રણ શ્રેણીઓ આ વાવના પાણીના સ્તર સુધી આપણને લઈ જાય છે. આ વાવ 50 ફૂટ કરતાં પણ વધુ ઊંડી છે. બે માળ ઉપર અને કૂવાના શાફ્ટ પહેલાં મંડપમાં આવેલી કૌવતકારી કમાનો જુદા-જુદા આકારો ધરાવે છે. વર્ષ 2004માં આ વાવને રિચાર્જ કરવામાં આવી હતી.