એલિસ બ્રિજ

એલિસ બ્રિજ જેને હવે સ્વામી વિવેકાનંદ બ્રિજનું નવું નામ આપવામાં આવ્યું છે, તે અમદાવાદનો સૌથી જૂનો બ્રિજ છે. સાબરમતી નદીની પશ્ચિમ તરફ નવા ઝડપથી વિકસિત થઈ રહેલા શહેરના ભાગને પૂર્વના કોટ વિસ્તાર સાથે જોડવા માટે 1800ના દાયકામાં આ બ્રિજ બાંધવામાં આવ્યો હતો. આજે તે એક પ્રતિષ્ઠિત લેન્ડમાર્ક છે અને અમદાવાદ શહેરના પ્રતીકોમાંનો એક છે.

વર્ષ 1870-71 દરમિયાન સાબરમતી નદી પર એક બ્રિજ બાંધવાની જરૂરિયાત ઊભી થઈ. જોકે બ્રિટિશ એન્જિનિયરો દ્વારા જે પહેલો બ્રિજ બાંધવામાં આવ્યો હતો તે પૂરને કારણે તૂટીને નષ્ટ થઈ ગયો હતો. ત્યારબાદ લાકડાના બ્રિજને બદલે ઇ.સ. 1892માં એન્જિનિયર હિંમતલાલ ધીરજરામ ભચેચ દ્વારા સ્ટીલનો બ્રિજ બાંધવામાં આવ્યો. બ્રિજને બાંધવા માટેનું સ્ટીલ બર્મિંગહામથી આયાત કરવામાં આવ્યું હતું. આ બ્રિજ રૂ.4,07,000ના ખર્ચે તૈયાર થયો હતો અને આ સમગ્ર ખર્ચ બ્રિટિશ સરકાર, સ્થાનિક સંસ્થાઓ અને પ્રાઇવેટ સબસ્ક્રાઇબર્સ દ્વારા ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો. 19 ડિસેમ્બર, 1889ના રોજ 11મા લોર્ડ રે સી.સી.આઇ.ઇ.એલ.એલ.ડી. બોમ્બેના ગવર્નર મહામહિમ ડોનાલ્ડ જેમ્સ દ્વારા નવા બ્રિજનો શિલાન્યાસ કરવામાં આવ્યો હતો. બ્રિજનું નામ સર બેરો હેલબર્ટ એલિસના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું હતું, જેઓ સિવિલ સર્વિસિસમાં કાર્યરત એક અગ્રણી એંગ્લો-ઇન્ડિયન હતા અને નોર્થ ઝોનના કમિશ્નર તરીકે સેવાઓ આપતા હતા. બ્રિટિશ સરકારે હિંમતલાલ ભચેચનું બહુમાન કર્યું હતું, કારણકે તેઓએ રૂ.5 લાખના બજેટની સામે ઘણા ઓછા ખર્ચે પુલનું બાંધકામ પૂર્ણ કર્યું હતું.

એલિસ બ્રિજના બાંધકામને પરિણામે સાબરમતી નદીના પશ્ચિમ ભાગમાં નવા મકાનો અને રહેણાંક વિસ્તારોનો વિકાસ થયો. 1930ના દાયકા સુધીમાં એલિસ બ્રિજના પશ્ચિમ છેડે અનેક પ્રતિષ્ઠિત પબ્લિક બિલ્ડીંગો ઊભા થઈ ગયા હતા.

એલિસ બ્રિજ ભારે ટ્રાફિકનો ભાર સહન કરવા માટે સક્ષમ નહોતો, જેના કારણે ઇ.સ. 1999માં સ્ટીલના આ બ્રિજની બંને બાજુએ રૂ.18 કરોડના ખર્ચે  બે નવા કોંક્રીટના બ્રિજો બાંધવામાં આવ્યા. આજે પુરરૂત્થાન કરેલા નવા બ્રિજનું નામ બદલીને સ્વામી વિવેકાનંદ બ્રિજ કરી દેવામાં આવ્યું છે.