હરકુંવર શેઠાણીની હવેલી

હરકુંવર શેઠાણીની હવેલી અમદાવાદની સૌથી મોટી અને ભવ્ય હવેલીઓમાંની એક છે. તેના સ્થાપત્ય અને લાકાડાના ઉત્કૃષ્ટ કોતરણીકામને જોવા માટે એક વખત તો તેની મુલાકાત અવશ્ય લેવી જોઇએ.

હરકુંવર શેઠાણી સમાજ માટે તેમણે આપેલા યોગદાન માટે પ્રખ્યાત છે અને તેમના આ યોગદાન માટે તેમને બ્રિટિશ સરકાર તરફથી ‘નેક સખાવતી બહાદુર’નું બિરૂદ આપવામાં આવ્યું હતું. તેમણે પોતાના પતિના અવસાન પછી હઠીસિંહ જૈન મંદિરના બાંધકામને પૂર્ણ કરવાનું બીડું ઉઠાવ્યું હતું. તેઓ મહિલા શિક્ષણ અને સશક્તિકરણમાં ખૂબ વિશ્વાસ રાખતા હતા.

તેમણે અમદાવાદમાં કન્યાશાળાઓ શરૂ કરી હતી, જેના પરિણામે શિક્ષણ તેમજ ઇતર પ્રવૃત્તિઓ માટેની વ્યાપક સુવિધાઓ સાથે ઇ.સ. 1855માં હરકુંવરબા અને જ્યોતિબા કન્યાશાળાની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. શાળાઓ ઉપરાંત, તેમણે શિક્ષકો માટે ટીચર્સ ટ્રેનિંગ કોલેજ પણ શરૂ કરી હતી. તેમણે વિધવાઓ અને અન્ય જરૂરિયાતમંદ મહિલાઓ માટે કલ્યાણ યોજનાઓ પણ શરૂ કરી હતી. આ હવેલી હઠીસિંહ પરિવારનું ઘર હતું, જેઓ અમદાવાદમાં ટેક્સટાઈલ મિલ અને અન્ય વ્યાપાર-ધંધાઓની માલિકી ધરાવતા હતા.

આ એક વિશાળ હવેલી છે, જે ત્રણ માળ ઊંચી છે પરંતુ ડબલ ઉંચાઈવાળી છતને કારણે આસપાસના વિસ્તારમાં તે સૌથી ઉંચી હવેલી છે. આ હવેલીમાં 60 રૂમો આવેલા છે. હવેલીનું સ્થાપત્ય પણ વિશાળ છે, જેમાં નીચેના ભાગમાં આઇકોનિક સ્તંભોથી લઇને ગુજરાતી શૈલીના લાકડાના કોતરણીકામ સુધીનું સ્થાપત્ય તેમને જોવા મળશે. હવેલીના અગ્રભાગમાં લાકડાનું ભવ્ય કોતરણીકામ ખૂબ જ ધ્યાનાકર્ષક છે, અને લોખંડ તથા લાકડાનું એટલું જ સુંદર સુશોભનનું કામ તમને ઉપરના માળ પર જોવા મળે છે. હવેલીનું મુખ્ય આકર્ષણ તેના ઝરૂખાઓ છે. જટિલ કોતરણીકામ કરેલા આ સુંદર ઝરૂખાઓ કોટ વિસ્તારના કેટલાક સૌથી વિશાળ લાકડાના સ્તંભો પર ઊભા કરવામાં આવ્યા છે.